Sterrenbeelden aanwijzen met een laserpen: een route door de Belgische nachthemel

Samen naar de sterren kijken is een van de mooiste dingen om te doen op een heldere avond. Alleen: uitleggen welke ster je bedoelt, is lastig. Met een groene laserpen wordt het eenvoudig. In een donkere nacht zie je de groene straal als een dunne lijn die naar de ster lijkt te lopen. In dit artikel nemen we je mee langs de bekendste sterrenbeelden, seizoen per seizoen.

Wat je van een laser van klasse 2 mag verwachten

Alle lasers in onze shop zijn klasse 2, met een vermogen van 1 mW. Dat is de klasse voor consumenten. De straal is daardoor zwak: je ziet hem alleen in een echt donkere omgeving en het best bij wat vochtige lucht. Dat is voldoende voor jezelf en een kleine groep vlak naast je. Een felle lichtzuil boven een hele weide is het niet, en dat hoeft ook niet.

Alleen groen werkt hiervoor. Groen licht van 532 nm is voor het oog het helderst. De straal van een rode of violette laser van klasse 2 zie je in de lucht nauwelijks of niet.

Voorbereiding

De juiste plek

Zoek een plek zonder straatverlichting en met een open horizon. In Vlaanderen is het nergens volledig donker, maar in landelijke streken zoals de Kempen, de Westhoek of de Voerstreek is de hemel vaak een stuk donkerder dan rond de steden. Wie verder rijdt, vindt in de Ardennen nog donkerdere plekken.

Het juiste moment

Ga minstens een uur na zonsondergang, op een avond zonder maan of met een smalle maansikkel. Laat je ogen een twintigtal minuten wennen aan het donker en kijk in die tijd niet op je gsm. Een heldere avond na een regenbui is vaak ideaal.

Je laser klaarmaken

Laad je accu volledig op. In de kou lopen Li-ion-accu's sneller leeg; neem een reserve-accu mee in je binnenzak. Een compacte laser zoals de G2 Pro past naast je sterrenkaart in je jaszak; de G3 Pro heeft een grotere accu en een sleutelslot.

Het hele jaar: de Grote Beer en de Poolster

Begin altijd met de Grote Beer. Zeven heldere sterren vormen een steelpan die het hele jaar boven de Belgische horizon staat: in de lente hoog boven je hoofd, in de herfst laag in het noorden. Wijs met de laser eerst de vier sterren van de pan aan, daarna de drie van de steel.

Neem dan de twee sterren aan de buitenkant van de pan, de ‘wijzers’. Verleng de lijn ertussen ongeveer vijf keer en je komt bij de Poolster, de laatste ster van de staart van de Kleine Beer. De Poolster staat bijna precies boven het noorden en lijkt niet te bewegen. Handig om je gezelschap te leren hoe ze zonder kompas het noorden vinden.

Aan de andere kant van de Poolster, ongeveer even ver als de Grote Beer, staat Cassiopeia: een W of M van vijf sterren.

Lente: Leeuw en Ossenhoeder

Volg in de lente de gebogen steel van de Grote Beer verder naar beneden. Je komt uit bij Arcturus, een heldere oranje ster in de Ossenhoeder. Een Engelse geheugensteun zegt ‘arc to Arcturus’. Iets verder naar het zuiden staat de Leeuw, met een vorm die op een achterstevoren vraagteken lijkt: het hoofd en de manen.

Zomer: de zomerdriehoek

Op zomeravonden staan drie heldere sterren hoog aan de hemel: Wega in de Lier, Deneb in de Zwaan en Altaïr in de Arend. Samen vormen ze de zomerdriehoek. Wijs ze een voor een aan en trek met de laser de driehoek. Wie op een heel donkere plek staat, ziet de Melkweg er dwars door lopen.

Herfst: Pegasus en Andromeda

In de herfst zoek je het grote vierkant van Pegasus. Vanaf een hoek van dat vierkant loopt een lijn sterren naar Andromeda. Met wat geduld en een donkere hemel wijs je ernaast een vaag vlekje aan: het Andromedastelsel, een ander sterrenstelsel op een enorme afstand.

Winter: Orion en zijn buren

De winter is het seizoen van Orion. Je herkent hem aan drie sterren op een rij, de gordel. Linksboven staat de rode ster Betelgeuze, rechtsonder de blauwwitte Rigel. Verleng de gordel naar links-onder en je komt bij Sirius, de helderste ster aan de nachthemel. Naar rechts-boven kom je bij de rode Aldebaran en verder bij het kleine sterrenhoopje van de Plejaden.

Zo geef je een goede sterrenuitleg

1. Laat iedereen dicht bij je staan. De straal zie je het best vanaf je eigen positie.
2. Kort aan, kort uit. Wijs, vertel en zet de laser uit. Zo blijven de ogen van je groep aangepast aan het donker.
3. Werk van helder naar zwak. Begin bij een opvallende ster en ‘spring’ dan naar het volgende sterrenbeeld.
4. Vertel een verhaal. De Griekse mythen achter Orion, Cassiopeia en Andromeda maken de uitleg levendig.

Veiligheid: wat je nooit mag doen

Het luchtruim boven België is druk. Een vliegtuig of helikopter op lage hoogte zie je soms pas laat. Daarom:

• Kijk vóór elke keer dat je de laser aanzet rond. Knipperlichten in de buurt? Laser uit.
• Schijn nooit naar vliegtuigen, helikopters of drones. Dat is levensgevaarlijk voor de piloot en strafbaar.
• Schijn niet laag over de horizon, waar huizen, wegen en mensen kunnen zijn.
• Richt nooit op ogen van mensen of dieren.
• Geef de laser niet aan kinderen; laat hen meekijken terwijl jij wijst.

Lees ook veilig gebruik van laserpointers.

Welke laser past bij jou?

Ga je af en toe kijken, dan volstaat een eenvoudige groene pen zoals de X1. Ga je vaak, of geef je uitleg aan groepen, kies dan een oplaadbare G3 Pro of G1 Pro. Op onze pagina laserpen voor sterren kijken vergelijken we ze.